سامانيان نيز سجستان كانون شورش و عصيان بوده . در حدود سال 150 هجرى 767 ميلادى در بادغيس يك نهضت مذهبى ايرانى برپا شد . اشناس كه در رأس اين نهضت قرار داشته مىخواست كار به آفريد را كه از طرف ابو مسلم اعدام شده بود ، تعقيب كند « 1 » . اما راجع به « سپيدجامگان » يعنى فرقهء ابو مسلم . . . فعاليت ايشان در واقع هرگز موقوف نگشت ( اين فرقه حتى در قرن 12 ميلادى - 6 هجرى - نيز وجود داشته ) گرچه ندرتا به صورت علنى تجلى مىكرده . پس از قتل ابو مسلم اسحق كه يكى از پيروان وى بوده در ماوراء النهر علم شورش برافراشت . اسحق مردى بىسواد بود و او را « ترك » مىخواندند . زيرا كه زمانى به دستور ابو مسلم به سمت سفير به نزد تركان رفته بود . وى خويشتن را جانشين زرتشت نيز مىخوانده و به گفتهء او زرتشت زنده بوده و به زودى مىبايست براى استقرار كيش خويش ظهور كند « 2 » . شورش فرونشانده شد ولى نخستين جانشين ابو مسلم كه به ولايت خراسان منصوب گرديده بود يعنى ابو داود در سال 140 هجرى / 757 ميلادى به دست قاتلى كه از فرقهء مزبور بود كشته شد « 3 » . عبد الجبار جانشين ابو داود كه از دولت خليفه ناخشنود بود ، خود در سال 142 هجرى / 759 ميلادى با شورشيانى كه در تحت رياست براز بودند متحد شد و پرچم سفيد برافراشت « 4 » . وى شكست خورد و به هنگام گريز در

--> ( 1 ) - گرديزى ، نسخهء خطى اكسفورد ، ورق 92 ، نسخهء كمبريج ، ورق a 74 . ( 2 ) - فهرست ، 345 . ( 3 ) - در نسخهء خطى اكسفورد گرديزى ، ورق 90 ، چنين است ؛ نسخهء كمبريج ، ورق a 73 ؛ به گفتهء طبرى ( I I I ، 128 ) « كسانى از لشكريان » او را كشتند . ( 4 ) - گرديزى ، نسخهء خطى اكسفورد ، ورق 91 ، نسخهء كمبريج ، ورق a 73 : « علم سپيد كرد » ، نيز رجوع شود به : 217 - 216 . S ، « Zur Ab asidengeschichte » ، Van Vloten